‘2019 Hybrid Elections’

Sharing is caring!

By Francis Tolentino

 

Halos isa’t kalaha­ting taon na lang ang nalalabi bago ang pambansang halalan sa 2019. Kaya naman ang preparasiyon para rito ay nagsisimula na para sa Commission on Elections (COMELEC), mga kandidato, at maging mga botante.

Ang pana­wagan ng sambayanan para sa isang malinis at matapat na eleksyon ay patuloy na lumalawig at lumalakas na tila isang paulit-ulit na sigaw, pa­lakas nang palakas sa bawat eleksyong nagdaraan.

Ang kampanya para protektahan ang tunay na boses ng mga botante ay karapat-dapat lamang na isulong, lalo na’t inaasa­hang mahahadlangan na naman ito ng pandaraya at manipulasiyon.

Ang pagkakaroon ng isang perpekto at mali­nis na halalan ay nanati­ling mailap. Marahil ay wala naman tala­gang perpekto sa mundo, lalo na sa isang demokratikong bansa tulad ng Pilipinas.

Suba­lit, kahit na nananati­ling kontro­bersiyal ang ating mga nakaraang eleksyon, walang rason upang mawalan ng pag-asa na balang araw ay magi­ging buo ang pagtitiwala at kasiyahan ng mga Filipino sa magiging resulta ng kanilang mga boto. Ang susi marahil upang makamit ito ay nasa mga botante rin mismo.

Kailangang matarok ng bawat isa ang kapangyarihan ng kanilang mga boto, na siyang makakapagpabago sa kanilang pamumuhay sa pamamagitan ng mga mapipiling tagapamuno ng bansa.

Ang paraan ng pagsasagawa natin ng halalan sa Pilipinas ay itinuturing ng karamihan bilang isang mahinang sistema na madaling madaya at mamanipu­la.

Ang mga pananaw na ito ang siyang nagtulak upang maisulong ang ‘automation’ na na­ngakong magbigay ng mabilis at wastong resulta.

Ang pangakong ito datapwat ay hindi­ lubos na naisakatuparan. Bagaman nabawasan ang mga posibleng kamalian ng mano-manong pagbibilang ng mga balota, hindi naisaalang-alang ng automated system ang mga bagong paraan ng pandarayang maaaring kaharapin.

Maliban sa mga technical glitches at iba pang isyu noong 2010, 2013 at 2016 elections, ang mga pagdududa sa wasto at makatotohanang resulta ay nananatiling walang kasiguraduhan. Ilan sa mga naging diskusiyon patungkol sa mga ito ay malalim at teknikal.

Ilang taon na rin ang nagdaan nang ang pa­nukala para sa isang hybrid polling system ay isinulong ng Filipino Information Technology for Elections (FIT4E), sa pa­ngunguna ng da­ting commissioner Augusto Lagman.

Ang Precinct Automated Tallying System (PATaS) ay masasabing pinagsamang makaluma at maka­bagong sistema. Sa pamamagitan ng PATaS, isinulong na manatiling manwal ang pagboto at pagbibilang sa mga polling precinct.

Samantalang ang canvassing, konsolidasiyon at transmisiyon ay magi­ging automated. Su­balit, ang panu­kalang ito ay hindi naapruba­han ng COMELEC. Kung iisipin,­ mas makakamit ng PATaS ang isang malinis at matiwasay na halalan.

Tunay ngang mas maraming oras na gugugulin ng manwal na pagbibilang ng mga boto, ngunit atin bang isasakripisiyo ang integridad ng mga balota para lamang mabilang ang mga ito sa mas mabilis na paraan nang walang kasiguraduhan kung ito ay tama?

Ang pagtataguyod ng mga inobasiyon sa pro­seso ng pagboto ay hindi masama basta’t hindi maisaalang-alang ang mga integral at mahaha­lagang konsiderasiyon sa pagdaraos ng eleksyon.

Makibahagi: Ano ang masasabi mo sa balita na ito?